Ege Denizi tabanında yer alan dev dalma-batma zonu Helen Yayı’nın bütünüyle kırılması durumunda ortaya çıkacak olası tablo, geliştirilen otomatik hasar belirleme yazılımı ile modellendi.

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Geomatik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu tarafından 20 Kasım 2026 tarihinde kamuoyuna açıklanan çalışma, 8'in üzerindeki bir depremin Türkiye'nin neredeyse tamamında hissedileceğini ortaya koyarken, Aydın bölgesi için hayati uyarılarda bulundu.

Büyük Menderes Ovası “kırmızı risk” kuşağında

Modellemede en yüksek sarsıntı etkisinin ve hasar riskinin kırmızı renkle işaretlendiğini vurgulayan Prof. Dr. Kutoğlu, bu alanların ortak özelliğinin ovalar ve çöküntü havzalarından oluşan zayıf zeminler olduğunu ifade etti.

Jeolojik yapısı gereği Büyük Menderes Grabeni üzerinde yer alan Aydın’da; Efeler, Nazilli, Söke, Germencik ve İncirliova başta olmak üzere kentsel ve ilçesel yerleşimlerin büyük bölümü genç alüvyon çökelleri üzerinde bulunuyor. Yeraltı su seviyesinin yüzeye 1-2 metre kadar yaklaştığı bu gevşek zemin yapısının, olası bir sarsıntıda deprem dalgalarını büyüterek yapılardaki hasar riskini artırdığı bildirildi. Kutoğlu, kentsel dönüşüm çalışmalarında bu zayıf zeminli bölgelere öncelik verilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Kuşadası ve Didim kıyıları için 2 metrelik tsunami hesabı

Araştırmanın Aydın’ın sahil ilçeleri Kuşadası ve Didim’i ilgilendiren diğer kritik başlığı ise tsunami senaryosu oldu. Dünya Tsunami Merkezi verileriyle uyumlu yapılan hesaplamalara göre, Helen Yayı’nın kırılması halinde Ege kıyılarında 1 ila 2 metre yüksekliğinde tsunami dalgaları oluşabileceği tahmin edildi.

Kıyı eğiminin düşük olduğu sahil şeritlerinde deniz suyunun 25 ila 30 metre iç kesimlere ilerleyebileceğini belirten Kutoğlu, bu seviyedeki bir su hareketliliğinin kıyıda olumsuzluk yaratacağını ancak büyük can kayıplarına yol açacak yıkıcı bir boyutta olmayacağını kaydetti.

Asıl tehlike karadaki diri faylar

Deniz tabanındaki Helen Yayı’nın yanı sıra karada bulunan diri fayların çok daha büyük tehdit oluşturduğunu belirten uzmanlar, Aydın İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) ve MTA verilerine dikkat çekti. Aydın Fayı, Nazilli-Kuyucak fayları, Söke-Balat fay sistemi ve Kuşadası Körfezi-Sisam denizaltı faylarının kenti doğrudan tehdit ettiği hatırlatılarak, Aydın genelinde kentsel dönüşüm süreçlerinin hızlandırılması gerektiği vurgulandı.