Özellikle 8 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olan vatandaşlar, emeklilik şartlarında kademeli bir geçiş modeli uygulanmasını talep ediyor.
Henüz bu konuda yürürlüğe girmiş resmi bir düzenleme bulunmazken, kamuoyunda dile getirilen farklı formüller ve TBMM'ye sunulan çeşitli kanun teklifleri tartışılmaya devam ediyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ise sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği çerçevesinde değerlendirmelerini sürdürüyor.
Taleplerin odağında yaş ve prim dengesi var
Kademeli emeklilik isteyen çalışanlar, yaş şartının sigorta başlangıç tarihi ve prim gün sayısına göre yeniden düzenlenmesini talep ediyor. Özellikle 1999-2008 yılları arasında sigortalı olanlar, mevcut sistemde oluşan büyük emeklilik yaşı farklarının giderilmesini istiyor.
Uzmanlar ise olası bir düzenlemenin sosyal güvenlik sistemine getireceği mali yükün ayrıntılı şekilde hesaplanması gerektiğine dikkat çekiyor. Bu nedenle olası reformların, bütçe dengeleri gözetilerek hazırlanması gerektiği ifade ediliyor.
Bir günlük fark yıllarca beklemeye neden oluyor
Mevcut mevzuatta 8 Eylül 1999 tarihi önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor. Bu tarihten önce sigortalı olanlarla bir gün sonra sigorta girişi bulunan kişiler arasında emeklilik yaşı bakımından uzun yılları bulan farklar oluşabiliyor.
Bu durum özellikle 2000, 2002 ve 2004 yıllarında sigortalı olan çalışanlar tarafından eleştiriliyor. Prim gün şartını büyük ölçüde tamamlayan birçok kişi, yalnızca yaş kriteri nedeniyle emeklilik hakkı elde edemediğini belirterek daha adil bir geçiş sistemi talep ediyor.
Farklı formüller gündemde
TBMM kulislerinde zaman zaman farklı kademeli emeklilik modelleri konuşuluyor. İddialara göre değerlendirilen seçeneklerden biri, sigorta başlangıç yılına göre emeklilik yaşının kademeli olarak belirlenmesini öngörüyor. Böylece EYT düzenlemesiyle oluşan keskin geçişin daha dengeli hale getirilmesi amaçlanıyor.
Ancak bu senaryoların hiçbiri için şu ana kadar resmi bir karar alınmış değil. Düzenlemenin hayata geçebilmesi için hem bütçe hesaplarının tamamlanması hem de yasal sürecin sonuçlanması gerekiyor.
Gözler olası yasal düzenlemede
Kademeli emeklilik beklentisi, çalışma hayatına ilişkin diğer reform başlıklarıyla birlikte değerlendiriliyor. Bağ-Kur prim gün sayısının düşürülmesi, ev hanımlarına yönelik prim desteği ve yıpranma payına ilişkin düzenlemeler de gündemdeki konular arasında yer alıyor.
Şu an itibarıyla kademeli emekliliğe ilişkin yürürlüğe girmiş bir yasa bulunmuyor. Milyonlarca çalışan, hükümetten ve TBMM'den gelecek resmi açıklamaları beklerken, olası bir düzenlemenin yasama takvimine girip girmeyeceği önümüzdeki süreçte netlik kazanacak.